Paankɔc Paguöt Apirïka ë pamac paguötbëtɛɛm Apirïka-yic. Ye anɔŋ akeu paguöt 2,798 km wäryɔu paguöt Apirïka alɔŋ paguöt Adɛ̈kdiɛt Atlantic ku Adɛ̈kdiɛt Indian; alɔŋ parut kek noŋakeunhom pamac Namibia, Botswana, ku Zimbabwe; ku alɔŋ pabak ku parut-bak kekë Mozambique ku Swaziland ku ka ci gel ciɛl pamac Lesotho. Paguöt Apirïka ye pamac dïtbëtɛɛm paguöt Apirïka ku ye pamac 25 në dït ë pïnynhom dïtëpiny, ku anoŋ tëcït kɔc tïmëtïm 57 ku tëkac, pamac 24 në juec ë cinëkɔc pïnynhom. Tëcït 80% Paguöt Apirïka a wärkendït Bantu, tekic kajuec kuat akut jam thook tekic Apirïka, dhoŋuan aloŋ ye kɔc jam miir yic (official status). Ke ci dɔ̈ŋ anoŋ yic wut dïtbëtɛɛm Apirïka-yic di European, Asian, Indian ku kuat cï wärkendït liap. Paguöt Apirïka ye tök kaam pamaac lik Apirïka-yïc welpinyriel. Ku ye lac kuënykuëny cït ruɔ̈nbuɔt. Tëcit tënë, keek ëbɛ̈n kɔc col paguöt Apirïka aa ke cë cuet le 1994. Akut guiir miir kewutic cï tëkëthokthäi täu yë ruon 1948 ke ye lööŋ cï jaal kuat teekthok. Ke ta bär yïc kam thoŋ rot ka akeek buöc looi rot tënë Akut Apirïka Kewutic ku kɔc köök maluï maan teŋthokthai kedhie alɔŋthïn ku aɣer pamac, ka nyiey bï teŋ thok lööŋ jɔ̈ɔ̈k e cok ciɛl 1980s. Kam (since) 1994, ka kuat ku thook akut aa ka cï kuany thonybääny welmïïrïc pamac mïïr loc kɔc, noŋic paan kɔc ɣɔ̈n lööŋ ku pawut kadhoŋuan. Ka Ɣönëwëu Pinynhom ye paguöt Apirïka täu nhial ciɛl määcëwëu ku e yam pamaac kaŋjuec thath. Määc e wëu ye rou në dït ë pinynhom, paguöt Apirïka ye dhorou dït e bentot ruonïc Apirïka-yic. Ŋooŋ ku cithoŋ nhom acï doŋ ka cï thïai, ka ye cinekɔc tokeŋuanic luui kïc kɔc luoi ku pïr kor tënë $1.25 akal tok.